Заңдар

Бұқаралық ақпарат құралдары туралы
Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 шілдедегі N 451 Зањы
МАЗМҰНЫ
Осы Заң бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес олардың бостандығына мемлекеттік кепілдіктерді белгілейді.
1-тарау. Жалпы ережелер
1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) аккредиттеу - журналистi тағайындау рәсiмi және оның өкiлеттiгiн мемлекеттiк органның, қоғамдық бiрлестiктiң және ұйымның тануы;
2) бас редактор (редактор) – бұқаралық ақпарат құралының редакциясын басқаратын және оны шығару мен таратуға, эфирге шығаруға тиiсiнше өкiлеттiгi бар жеке тұлға;
3) бұқаралық ақпарат – тұлғалардың шектеусiз топтарына арналған баспа, дыбыс-бейне жіне өзге де хабарлары мен материалдары;
4) бұқаралық ақпарат құралы – мерзiмдi баспасөз басылымы, теле-, радиоарна, киноқұжаттама, дыбыс-бейне жазбасы және интернет-ресурстарды қоса алғанда, бұқаралық ақпаратты мерзiмдi немесе үздiксiз бұқаралық таратудың басқа да нысаны;
5) бұқаралық ақпарат құралының өнiмi – мерзiмдi баспасөз басылымының жеке нөмiрiнiң немесе дыбыс-бейне баєдарламасының таралымы немесе таралымының бiр бөлiгi, радио-, теле-, кинохроникалық бағдарламалардың жеке шығарылымы, интернет-ресурста орналастырылған ақпарат;
6) бұқаралық ақпарат құралдары саласындаєы уәкiлеттi орган – бұқаралық ақпарат құралдары саласында мемлекеттiк реттеудi жүзеге асыратын мемлекеттiк орган (бұдан әрi - уәкiлеттi орган);
7) бұқаралық ақпарат құралының өнiмiн тарату – мерзiмдi баспасөз басылымдарын сату (жазылу, жеткiзу, үлестiру), радио-, телебағдарламаларды эфирге шығару, кинохроникалық бағдарламаларды көрсету және интернет-ресурстарда ақпаратты орналастыру;
8) бұқаралық ақпарат құралының редакциясы – бұқаралық ақпарат құралына материалдар жинауды, дайындауды және шығаруды жүзеге асыратын жеке тұлға не заңды тұлғаның құрылымдық бөлiмшесi болып табылатын шығармашылыќ ұжым;
9) журналист (бұқаралық ақпарат құралының өкiлi) – еңбек қатынастары немесе өзге де шарттық қатынастар негiзiнде бұқаралық ақпарат құралы үшiн хабарламалар мен материалдар жинау, оларды өңдеу және әзiрлеу жөнiндегi қызметтi жүзеге асыратын жеке тұлға;
10) кешен – бiр бiрiмен ортақ мақсаттарымен байланысты және бiрыңғай құрылым құрайтын ғимараттар жиынтығы;
11) мерзiмдi баспасөз басылымы – тұрақты атауы, ағымдаєы нөмiрi бар және кемiнде үш айда бiр рет шығарылатын газет, журнал, альманах, бюллетень, олардың қосымшасы;
12) порнографиялық және арнайы жыныстық-эротикалық сипаттағы кино, бейнеөнім – моральдық құндылықтарға сәйкес келмейтін, адамның ар-ожданы мен қадір-қасиетін қорлайтын жыныстық қатынасты натуралды түрде, егжей-тегжейлі фиксациялау не жыныстық әуестіктің қозуына немесе жыныстық қажеттіліктерді қанаєаттандыруға ықпал ететін жыныстық қатынас процесіндегі жалаңаш гениталийлерді көрсету;
13) ресми хабар - бұқаралық ақпарат құралдары арқылы одан әрi тарату мақсатымен мемлекеттiк органдар беретiн ақпарат;
13-1) стационарлық үй-жайлар - iргетасы бар, олардың тiреу конструкциясына нұқсан келтiрмей оларды орнынан ауыстыру мүмкiн болмайтын күрделi ғимараттар, құрылыстар немесе олардың бір бөлiгi;
14) суицидті насихаттайтын ақпарат – адамды өз өмірінен әдейілеп айырылуға итермелейтін ақпарат;
15) таратушы – меншiк иесiмен, баспагермен шарт бойынша немесе өзге де заңды негiздерде бұқаралық ақпарат құралының өнiмiн таратуды жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;
16) теле-, радиоарна – кейіннен трансляциялау және (немесе) ретрансляциялау үшін хабар тарату торына сәйкес қалыптастырылған теле-, радиобағдарламалар мен дыбыс-бейне туындыларының, сюжеттер мен материалдардың жиынтығын білдіретін бұқаралық ақпарат құралы;
17) теле-, радио, кинохроникалық бағдарлама – тиісті атауы, хабар тарату көлемі бар және теле-, радиоарнаның басқа бөліктеріне қарамастан пайдаланылуы мүмкін теле-, радиоарнаның мазмұнды аяқталған бөлігі;
18) цензура – бұқаралық ақпарат құралдарының хабарламаларын және материалдарын мемлекеттiк органдармен, лауазымды адамдармен және өзге де ұйымдармен олардың талап ету бойынша немесе өзге де негiздер бойынша хабарламалар мен материалдарды не олардың жекелеген бөлiктерiн таратуды шектеу немесе оларєа тыйым салу мақсатымен алдын ала келiсу;
19) эфирге шығу – ұқсас және цифрлық электромагниттi жүйелердi пайдалана отырып, теле-, радиобағдарламаларды, дыбыс-бейне жазбаларды тарату;
20) эротикалық сипаттағы өнім – гениталийлерді қоспағанда, адамдардың жыныстық қатынастарын, адам денесінің ұятты тұстарын көрсететін және порнография элементтерін қамтымайтын баспасөз басылымы немесе теле-, радиобағдарлама.
Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - ҚР 2012.01.18 N 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен, өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.07.10 N 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
2-бап. Сөз, ақпаратты алу және тарату бостандығы
1. Сөз, шығармашылық бостандығына, өз көзқарастары мен сенiмдерiн баспа арқылы және өзге де нысанда бiлдiруге, ақпараттарды заңда тыйым салынбаған кез келген әдiспен алуға және таратуға Қазақстан Республикасының Конституциясында кепiлдiк берiледi.
Цензураға тыйым салынады.
2. Мемлекеттiк органдар, қоғамдық бiрлестiктер, лауазымды адамдар мен бұқаралық ақпарат құралдары әрбiр азаматты оның құқығы мен мүддесiне қатысты құжаттармен, шешiмдермен және ақпарат көздерiмен танысу мүмкiндiгiн қамтамасыз етуге мiндеттi.
3. Мемлекеттiк құпияны немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәлiметтердi жария eтуге, экстремизм немесе терроризмдi насихаттауға және ақтауға, терроризмге қарсы операцияларды жүргiзу кезеңінде олардың техникалық тәсiлдерi мен тактикасын ашатын ақпаратты таратуға, есiрткi құралдарын, психотроптық заттар мен прекурсорларды, сондай-ақ қатыгездікке, зорлық-зомбылыққа бас ұруды және порнографияны насихаттауға жол берiлмейдi.
4. Бұқаралық ақпарат құралын әкімшілік құқық бұзушылықтар не қылмыстық жазаланатын әрекеттер жасау мақсатында пайдалануєа жол берілмейді.
Ескерту. 2-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2005.07.08 N 67-ІІІ Заңымен (Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.02.06 N 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10 N 178-IV Заңдарымен.
3-бап. Бұқаралық ақпарат құралдарының тілі
1. Бұқаралық ақпарат құралдары мемлекеттiк тiлде және басқа да тiлдерде таратылады.
2. Мемлекет Қазақстан Республикасының тiлдер туралы заңдарына сәйкес бұқаралық ақпаратты алу және оны тарату кезiнде әркiмнің ана тiлiн пайдалану құқығын қамтамасыз етедi.
3. Алып тасталды - ҚР 2012.01.18 N 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда - ҚР 2005.07.08 N 67-ІІІ Заңымен (Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), өзгеріс енгізілді - 2009.02.06. N 123-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2012.01.18 N 546-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
4-бап. Қазақстан Республикасының бұқаралық
ақпарат құралдары туралы заңдары
1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары туралы заѕдар Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясына негiзделедi, осы Заѕнан жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ басќа да нормативтiк ќўќыќтыќ актiлерiнен тўрады.
2. Егер Ќазаќстан Республикасы бекiткен халыќаралыќ шартта осы Заѕдаєыдан ґзгеше ережелер белгіленсе, халыќаралыќ шарттыѕ ережелерi ќолданылады.
1-1-тарау. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы
мемлекеттік реттеу
Ескерту. 1-1-тараумен толыќтырылды - ЌР 2006.01.10 N 116 (2006.01.01 бастап ќолданысќа енгiзiледi) Заѕымен.
4-1-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы
мемлекеттік реттеу
1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы мемлекеттiк реттеу ќўќыќтыќ ќамтамасыз ету, Ќазаќстан Республикасыныѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы заѕнамасыныѕ саќталуын баќылау арќылы жїзеге асырылады.
2. Ќазаќстан Республикасыныѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралдары туралы заѕнамасыныѕ саќталуын мемлекеттік баќылауды ујкілетті орган мен басќа да мемлекеттік органдар Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген ґздерініѕ ќўзыреті шегінде жїзеге асырады.
Ескерту. 4-1-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
4-2-бап. Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ бўќаралыќ
аќпарат ќўралдары саласындаєы ќўзыреті
Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі:
1) бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы мемлекеттік саясаттыѕ негізгі баєыттарын јзірлейді жјне олардыѕ іске асырылуын ќамтамасыз етеді;
2) Ќазаќстан Республикасында таратылатын шетелдiк мерзімді баспасґз басылымдарын есепке алуды жїзеге асыру тјртiбiн айќындайды;
3) алып тасталды - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен;
4) ґзіне Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясымен, заѕдарымен жјне Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ актілерімен жїктелген ґзге де функцияларды орындайды.
Ескерту. 4-2-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
4-3-бап. Ујкілетті органныѕ ќўзыреті
Ујкілетті орган:
1) бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласында мемлекеттік саясатты ќалыптастыру мен іске асыруды ќамтамасыз етеді;
2) мерзімді баспасґз басылымдарын жјне аќпарат агенттіктерін есепке ќоюды жїзеге асырады;
3) алып тасталды - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен;
4) алып тасталды - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен;
5) алып тасталды - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен;
6) алып тасталды - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен;
7) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен республикалыќ деѕгейде мемлекеттік аќпарат саясатын жїргізу жґніндегі мемлекеттік тапсырысты ќалыптастырады, орналастырады жјне оныѕ жїзеге асырылуын баќылайды;
8) бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыќты жїзеге асырады;
9) Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында таратылатын шетелдiк мерзімді баспасґз басылымдарын есепке алудыѕ бiрыѕєай тiзiлiмiн жїргiзедi;
10) бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы мемлекеттік жјне салалыќ (секторалдыќ) баєдарламаларды јзірлейді жјне іске асырады;
11) тарихи жјне (немесе) мјдени ќўндылыєы бар жазылымдарды саќтау тјртібін айќындайды;
12) журналистерді аккредиттеу ережесін бекітеді;
13) жергілікті атќарушы органдардыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы заѕнамасыныѕ саќталуын баќылауды жїзеге асыруы жґніндегі ќызметін їйлестіреді;
14) орталыќ жјне жергілікті атќарушы органдардыѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралдары мјселелері жґніндегі ќызметін їйлестіреді;
15) осы Заѕда, Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕдарында, Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ жјне Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ актілерінде кґзделген ґзге де ґкілеттіктерді жїзеге асырады.
Ескерту. 4-3-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі), 2012.07.10 N 36-V (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
4-4-бап. Облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ,
астананыѕ) жергілікті атќарушы органдарыныѕ
ќўзыреті
Облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жергілікті атќарушы органдары:
1) ґѕірлік бўќаралыќ аќпарат ќўралдары арќылы мемлекеттік аќпараттыќ саясатты іске асырады;
2) облыстыѕ, республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ аумаєында таратылатын шетелдік баспасґз басылымдарын есепке алуды жїзеге асырады;
3) алып тасталды - ЌР 2012.07.10 N 36-V (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен;
4) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында белгіленген тјртіппен ґѕірлік деѕгейде мемлекеттік аќпараттыќ саясатты жїргізу жґніндегі мемлекеттік тапсырысты ќалыптастырады, орналастырады жјне оныѕ жїзеге асырылуын баќылайды;
5) тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірлікте бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын саќтауын баќылауды жїзеге асырады;
6) ујкiлеттi органєа шетелдік баспасґз басылымдарын есепке алу жґнiндегi аќпаратты, сондай-аќ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын саќтау жґнiндегi мјлiметтердi табыс етедi.
7) жергілікті мемлекеттік басќару мїддесінде Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасымен жергілікті атќарушы органдарєа жїктелетін ґзге де ґкілеттіктерді жїзеге асырады.
Ескерту. 4-4-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2010.03.19 № 258-IV, 2011.07.05 N 452-IV (2011.10.13 бастап ќолданысќа енгізіледі), 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі), 2012.07.10 N 36-V (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
4-5-бап. Мемлекеттiк баќылау
1. Мемлекеттiк баќылаудыѕ маќсаты жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралдары туралы заѕнамасын саќтауын ќамтамасыз ету болып табылады.
2. Облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жергiлiктi атќарушы органдары жїзеге асыратын бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы мемлекеттiк баќылау мыналарды:
1) осы Заѕда кґзделген талаптарды саќтау жґнiндегi баќылауды;
2) бўќаралыќ аќпарат ќўралдары арќылы таратылатын жарнамаєа ќатысты баќылауды ќамтиды.
3. Ујкiлеттi орган, облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жергiлiктi атќарушы органдары жїзеге асыратын бўќаралыќ аќпарат ќўралдары саласындаєы мемлекеттiк баќылау тексеру нысанында орындалады.
4. Тексеру «Ќазаќстан Республикасындаєы мемлекеттік баќылау жјне ќадаєалау туралы» Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕына сјйкес жїзеге асырылады. Мемлекеттік баќылаудыѕ ґзге де нысандары осы Заѕєа сјйкес жїзеге асырылады.
5. Алып тасталды - ЌР 2011.01.06 N 378-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
Ескерту. 4-5-баппен толыќтырылды - ЌР 2006.01.31. N 125 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен, ґзгерту енгізілді - ЌР 2011.01.06 N 378-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
2-тарау. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ќызметін
ўйымдастыру
5-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын ќўру ќўќыєы
1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын ќўру ќўќыєы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес жеке жјне заѕды тўлєаларєа тиесілі.
Бўќаралыќ аќпарат ќўралы заѕды тўлєа нысанында да, заѕды тўлєаныѕ ќўрылымдыќ бґлiмшесi нысанында да ќўрылуы мїмкiн.
Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґнiмiн шыєаруды (эфирге шыєаруды) жїзеге асыруєа, аќпараттыќ сипаттаєы хабарламалар мен материалдарды таратуєа теле-, радиоарнасын, мерзiмдi баспасґз басылымын жјне (немесе) аќпарат агенттiгiн есепке ќою туралы кујлiк негіздеме болып табылады.
Бўл талаптар интернет-ресурстарєа ќолданылмайды.
2. Заѕды тўлєаныѕ - Ќазаќстан Республикасындаєы бўќаралыќ аќпарат ќўралы меншiк иесiніѕ немесе осы саладаєы ќызметті жїзеге асырушыныѕ акцияларыныѕ (їлесiнiѕ, пайыныѕ) 20 проценттен астамын шетелдiк жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ, азаматтыєы жоќ адамдардыѕ тiкелей жјне (немесе) жанама иеленуiне, пайдалануына, билiк етуiне жјне (немесе) басќаруына тыйым салынады.
Ескерту. 5-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 , 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), 2009.07.10 N 178-IV, 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
6-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ меншік иесі
1. Меншік иесі - бўќаралыќ аќпарат ќўралын иелену, пайдалану жјне оєан билік ету ќўќыєын жїзеге асыратын жеке немесе заѕды тўлєа, не жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалардыѕ бірлестігі.
2. Бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ меншік иесі тиісті шарт негізінде ґзініѕ меншікті, сондай-аќ басќа да бўќаралыќ аќпарат ќўралдарына ќатысты редакция, редактор, журналист, баспагер, таратушы ретінде іс-ќимыл жасауєа ќўќылы.
7-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ редакциясы
1. Редакция меншік иесініѕ тапсыруы бойынша бўќаралыќ аќпарат ќўралын јзірлеуді жјне шыєаруды (эфирге шыєаруды) жїзеге асырады.
2. Редакцияєа бас редактор (редактор) басшылыќ етеді.
2-1. Мыналар:
1) сот іс-јрекетке ќабілетсіз деп танылєан азаматтар;
2) таєайындау кезінде заѕда белгiленген тјртiппен соттылыєы алынбаєан немесе ґтелмеген азаматтар;
3) шетелдiктер не азаматтыєы жоќ адамдар;
4) ґздерiнiѕ кiнјсiнен бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ шыєарылуы (эфирге шыєуы) сот шешiмiмен тоќтатылєан бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ бас редакторлары (редакторлары) болєан азаматтар соттыѕ шешiмi заѕды кїшiне енген кїннен бастап їш жыл iшiнде бас редактор (редактор) бола алмайды.
3. Меншік иесі мен редакция арасындаєы ќатынастар жарєымен жјне шартпен реттеледі.
Ескерту. 7-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2005.07.08 N 67-ІІІ Заѕымен (Заѕныѕ ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), 2006.07.05. N 156 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
8-бап. Аќпарат агенттігі
1. Аќпарат агенттігі - Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актілеріне сјйкес тіркелген, ќызметі аќпараттыќ сипаттаєы хабарлар мен материалдарды жинауєа, ќайта ґѕдеуге жјне таратуєа баєытталєан заѕды тўлєа.
2. Аќпарат агенттігініѕ хабарлары мен материалдарында оныѕ атауы мен шыєарылєан уаќыты ќоса берілуге тиіс.
3. Аќпарат агенттігініѕ хабарлары мен материалдарын бўќаралыќ аќпарат ќўралдары таратќан кезде аќпарат агенттігіне сілтеме жасауєа міндетті.
4. Аќпарат агенттігіне осы Заѕныѕ 2, 10-баптарыныѕ кїші ќолданылады.
9-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ баспагері
1. Баспагер - бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґнімін ґндіруді материалдыќ-техникалыќ жаєынан ќамтамасыз етуді жїзеге асыратын жеке немесе заѕды тўлєа.
2. Егер меншік иесі бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ јрі баспагері болмаса, меншік иесі мен баспагердіѕ ќўќыќтары, міндеттері мен жауапкершілігі жеке шартпен белгіленеді.
10-бап. Мерзімді баспасґз басылымын жјне аќпарат
агенттігін есепке ќою, ќайта есепке ќою
1. Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында јрекет ететін мерзімді баспасґз басылымы мен аќпарат агенттігі ујкілетті органда міндетті тїрде есепке ќойылуєа жатады.
2. Есепке ќою, ќайта есепке ќою їшін мерзімді баспасґз басылымыныѕ жјне (немесе) аќпарат агенттігініѕ меншік иесі не оныѕ ујкілеттік беруі бойынша јрекет ететін тўлєа осы Заѕныѕ 11-бабыныѕ талаптарына сай келетін ґтініш береді.
3. Мерзімді баспасґз басылымын жјне (немесе) аќпарат агенттігін есепке ќойєан кезде, сондай-аќ мерзімді баспасґз басылымыныѕ жјне (немесе) аќпарат агенттігініѕ есепке ќойылєанын кујландыратын ќўжаттыѕ телнўсќасын алєан кезде Ќазаќстан Республикасыныѕ Салыќ кодексінде айќындалатын тјртіппен алым алынады.
4. Мерзiмдi баспасґз басылымын немесе аќпарат агенттiгiн есепке ќою, ќайта есепке ќою туралы ґтiнiш тїскен кїнiнен бастап он жўмыс кїні iшiнде ќаралуєа тиiс. Ґтiнiштi ќараудыѕ ќорытындылары бойынша ујкiлеттi орган мерзiмдi баспасґз басылымыныѕ немесе аќпарат агенттiгiнiѕ меншiк иесiне есепке ќою туралы кујлiк бередi не мынадай негiздер бойынша:
1) егер ујкiлеттi орган бўрын сол атаумен жјне сол аумаќќа таралатын не оныѕ аты бўрын ќўрылєан мерзiмдi баспасґз басылымыныѕ немесе аќпарат агенттiгiнiѕ атымен айырєысыз дјрежеде ўќсас мерзiмдi баспасґз басылымын немесе аќпарат агенттiгiн есепке ќойєаны туралы кујлiк берген болса;
2) егер ґтiнiштiѕ мазмўны осы Заѕныѕ 11-бабыныѕ талаптарына сай келмейтiн болса;
3) егер мерзiмдi баспасґз басылымын немесе аќпарат агенттiгiн есепке ќою їшiн алым тґленбесе;
4) егер меншiк иесiнiѕ ауысуына орай мерзiмдi баспасґз басылымын немесе аќпарат агенттiгiн ќайта есепке ќою туралы ґтiнiште мерзiмдi баспасґз басылымына немесе аќпарат агенттiгiне меншiк ќўќыєын басќа тўлєаєа берудi растайтын шарттыѕ нґмірі мен жылы, айы, кїні кґрсетілмесе;
5) егер шыєарылуын бўрын сот тоќтатќан аты (атыныѕ бiр бґлiгi) бiрдей жјне таќырыптыќ баєыты дјл сондай мерзiмдi баспасґз басылымы немесе аќпарат агенттiгi есепке ќоюєа мјлiмделген болса немесе аты мен таќырыптыќ баєытын ќайталайтын мерзiмдi баспасґз басылымы немесе аќпарат агенттiгi мјлiмделген болса, сондай-аќ шыєарылуы сот шешiмiмен тоќтатылєан мерзiмдi баспасґз басылымыныѕ немесе аќпарат агенттiгiнiѕ меншiк иесi немесе бас редакторы (редакторы) соттыѕ шешiмi заѕды кїшiне енген кїннен бастап їш жыл iшiнде ґтiнiш берген жаєдайда есепке ќоюдан бас тартады.
5. Мерзімді баспасґз басылымыныѕ меншік иесі есепке ќою туралы кујлікті алєан кїннен бастап їш ай ішінде мерзімді баспасґз басылымыныѕ ґнімін шыєаруєа кірісу ќўќыєын саќтайды.
Аќпарат агенттігініѕ меншік иесі есепке ќою туралы кујлікті алєан кїннен бастап алты ай ішінде аќпараттыќ сипаттаєы хабарлар мен материалдарды таратуєа кірісу ќўќыєын саќтайды.
Мерзімді баспасґз басылымыныѕ жјне (немесе) аќпарат агенттігініѕ шыєарылуын сот тоќтата тўрєан жаєдайларды ќоспаєанда, мерзімді баспасґз басылымыныѕ жјне (немесе) аќпарат агенттігініѕ ґнімін шыєару мерзімін ґткізіп алєан, сондай-аќ мерзімді баспасґз басылымыныѕ жјне (немесе) аќпарат агенттігініѕ ґнімін шыєару їш ай бойы тоќтап ќалєан жаєдайда, ујкілетті органныѕ шешімімен мерзімді баспасґз басылымын жјне (немесе) аќпарат агенттігін есепке ќою туралы кујліктіѕ кїші жойылды деп танылады.
6. Мерзімді баспасґз басылымы жјне (немесе) аќпарат агенттігі меншік иесі ауысќан не ўйымдыќ-ќўќыќтыќ нысаны, атауы, сондай-аќ мерзімді баспасґз басылымыныѕ жјне (немесе) аќпарат агенттігініѕ аты, басылымныѕ не материалдар мен хабарлардыѕ тілі, таралу аумаєы, негізгі таќырыптыќ баєыты жјне шыєарылу мерзімділігі ґзгерген жаєдайларда ќайта есепке алынуєа жатады.
Ескерту. 10-бап жаѕа редакцияда - ЌР 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен, ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.07.10 N 36-V (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
11-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын есепке
ќою туралы ґтініш
1. Мерзiмдi баспасґз басылымын немесе аќпарат агенттiгiн есепке ќою туралы ґтiнiште:
РЌАО-ныѕ ескертпесі!
1) тармаќша жаѕа редакцияда кґзделген - ЌР 2012.07.10 N 36-V (2013.01.01 бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
1) мерзiмдi баспасґз басылымы немесе аќпарат агенттiгi меншiк иесiнiѕ-жеке тўлєаныѕ тегі, аты жјне јкесініѕ аты (ол болєан кезде), салыќ тґлеушініѕ тіркеу нґмірі, тўрєылыќты жері, мерзiмдi баспасґз басылымы немесе аќпарат агенттiгi меншiк иесiнiѕ - заѕды тўлєаныѕ атауы, салыќ тґлеушініѕ тіркеу нґмірі, орналасќан жерi, ўйымдыќ-ќўќыќтыќ нысаны;
2) мерзiмдi баспасґз басылымыныѕ, аќпарат агенттiгi материалдары мен хабарларыныѕ тiлi (тiлдерi);
3) шыєарылымныѕ болжамды мерзiмдiлiгi;
4) негiзгi таќырыптыќ баєыты;
5) таралу аумаєы;
6) бас редактордыѕ (редактордыѕ) тегi, аты, јкесiнiѕ аты (ол болєан кезде);
7) редакцияныѕ мекенжайы кґрсетiлуге тиiс.
2. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын есепке ќою кезiнде ґзге талаптарды алєа тартуєа тыйым салынады.
Ескерту. 11-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2006.07.05 N 156 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), 2012.07.10 N 36-V (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
12-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын есепке
ќоюдан босату
Таралымы:
- жїз данаєа жетпейтін мерзімді баспасґз басылымдарын;
- ресми, нормативтік жјне ґзге де актілерді;
- сот практикасыныѕ бюллетеньдерін.
Ескерту. 12-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181, 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
13-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын шыєаруды не бўќаралыќ
аќпарат ќўралыныѕ ґнімін таратуды тоќтата тўру
жјне тоќтату
1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын шыєару не бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґнімін тарату меншік иесініѕ немесе соттыѕ шешімі бойынша тоќтатыла тўруы не тоќтатылуы мїмкін.
2. Тоќтата тўру деп басылымдардыѕ бiр немесе бiрнеше нґмiрiнiѕ шыєарылуын, теле-, радиобаєдарламалардыѕ, теле-, радиоарналардыѕ эфирге шыєуын, сондай-аќ бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґнiмiн таратуды уаќытша тоќтату тїсiнiледi. Бўќаралыќ аќпарат ќўралын шыєаруды не бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґнiмiн таратуды тоќтата тўруєа їш айдан аспайтын мерзiмге жол берiледi.
3. Мемлекеттiк ќўпияларды ќўрайтын мјлiметтердi немесе заѕмен ќорєалатын ґзге де ќўпияны жария ету, суицидті насихаттайтын, терроризмге ќарсы операцияларды жїргiзу кезеѕiнде олардыѕ техникалыќ тјсiлдерi мен тактикасын ашатын аќпаратты тарату, есiрткi ќўралдарын, психотроптыќ заттар мен прекурсорларды насихаттау, ќатыгездiк пен зорлыќ-зомбылыќты, јлеуметтiк, нјсiлдiк, ўлттыќ, дiни, тектiк-топтыќ жјне рулыќ басымдыќты насихаттау немесе їгiттеу, порнографиялыќ жјне арнайы жыныстыќ-эротикалыќ сипаттаєы теле-, радиобаєдарламаларды, теле-, радиоарналарды тарату, сондай-аќ кино жјне бейнеґнімдерді кґрсету, бўќаралыќ аќпарат ќўралын сайлау алдындаєы їгiт жїргiзу, шетелдiктердiѕ, азаматтыєы жоќ адамдардыѕ, шетелдiк заѕды тўлєалардыѕ жјне халыќаралыќ ўйымдардыѕ кандидаттарды, партиялыќ тiзiмiн ўсынєан саяси партияларды ўсынуєа жјне сайлауєа, сайлауда белгiлi бiр нјтижеге ќол жеткiзуге кедергi болатын жјне (немесе) ыќпал ететiн ќызметтi жїзеге асыру шарттарын бўзу, їгiтке тыйым салынєан кезеѕде оны жїргiзу, ереуiлге ќатысуєа немесе ќатысудан бас тартуєа мјжбїрлеу, Ќазаќстан Республикасыныѕ бейбiт жиналыстарды, митингiлердi, шерулердi, тосќауылдар мен демонстрацияларды ўйымдастыру жјне ґткiзу тјртiбi туралы, интернет желісіндегі авторлыќ ќўќыќ жјне сабаќтас ќўќыќтар туралы заѕнамасын бўзу маќсатында пайдалану, сондай-аќ осы Заѕныѕ 3-бабында, 10-бабыныѕ 6-тармаєында кґзделген талаптарды бўзу, сондай-аќ 15 жјне 16-баптарыныѕ талаптарын бiр жыл iшiнде ќайталап бўзу заѕда белгiленген тјртiппен бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ шыєарылуын не бўќаралыќ аќпарат ќўралы ґнiмiнiѕ таратылуын тоќтата тўруєа негiз болып табылады.
4. Ќазаќстан Республикасыныѕ конституциялыќ ќўрылысын кїштеп ґзгертуді, оныѕ тўтастыєын бўзуды, мемлекет ќауіпсіздігіне нўќсан келтіруді, соєысты насихаттау жјне їгіттеу, экстремизмді немесе терроризмді насихаттау, ўлтаралыќ жјне конфессияаралыќ ґшпенділікті ґршітуге баєытталєан материалдарды жариялау жјне аќпаратты тарату, сондай-аќ белгіленген мерзімде бўќаралыќ аќпарат ќўралын шыєаруды не бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґнімін таратуды тоќтата тўру себептерін жоймау бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ шыєарылуын не бўќаралыќ аќпарат ќўралы ґнімініѕ таратылуын тоќтатуєа негіз болып табылады.
5. Меншік иесініѕ не соттыѕ шешімі бойынша бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ шыєуын не бўќаралыќ аќпарат ќўралы ґнімініѕ таратылуын тоќтата тўрєан не тоќтатќан жаєдайда, ујкілетті органєа хабарлама жіберіледі.
Бўќаралыќ аќпарат ќўралын шыєаруды не бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґнімін таратуды тоќтату оны есепке ќою туралы кујліктіѕ кїшін жоюєа јкеп соєады .
Ескерту. 13-бап жаѕа редакцияда - ЌР 2009.07.10 N 178-IV Заѕымен, ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.01.12 № 537-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейiн кїнтiзбелiк он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгiзiледi), 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
3-тарау. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґнімін тарату
Ескерту. 3-тараудыѕ таќырыбына ґзгеріс енгізілді - ЌР 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
14-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарын тарату
1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґнімін таратуды меншік иесініѕ шешімі бойынша оныѕ ґзі не шарт негізінде немесе ґзге де заѕды негіздерде редакция, баспагер, сондай-аќ ўйымдар мен азаматтар жїзеге асырады.
2. Эротикалыќ сипаттаєы материалдарды жариялайтын мерзімді баспасґз басылымдарын:
1) стационарлыќ емес їй-жайларда;
2) мґлдiр ораммен буып-тїйiлмеген кїйiнде;
3) білім беру ўйымдарыныѕ, балалар мекемелерініѕ, єибадат їйлерініѕ (єимараттарыныѕ) їй-жайларында жјне аумаќтарында;
4) жасы он сегізге толмаєан адамдарєа бґлшек саудада сатуєа тыйым салынады.
2-1. Субъектілер, эротикалыќ сипаттаєы материалдар жариялайтын мерзiмдi баспасґз басылымдарын тарату жґніндегі ќызметті жїзеге асыруды бастаєанєа дейін «Јкімшілік рјсімдер туралы» Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕында белгіленген тјртіппен ќызметін жїзеге асыратын жердегі облыстыѕ, республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ жјне астананыѕ жергілікті атќарушы органына бўл туралы хабарлама жасауєа міндетті.
Облыстардыѕ, республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ жјне астананыѕ жергілікті атќарушы органдары эротикалыќ сипаттаєы материалдар жариялайтын мерзiмдi баспасґз басылымдарын таратуды бастаєаны туралы хабарлама жасаєан субъектілердіѕ тізілімін жїргізеді.
3. Алкоголь ґнімдерін жарнамалауєа 2004 жылєы 1 ќаѕтардан бастап тыйым салынады.
Темекі жјне темекі бўйымдарын жарнамалауєа тыйым салынады.
3-1. Алып тасталды - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
4. Заѕды негіздерде жїзеге асырылатын бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґнімін таратуєа жеке немесе заѕды тўлєалар, сол сияќты мемлекеттiк органдарды лауазымды адамдары тарапынан кедергі жасауєа, заѕсыз тјркілеуге, сондай-аќ таралымын немесе оныѕ бiр бґлiгiн жоюєа заѕды кїшіне енген шешімi негiзiнде болмаса жол берiлмейдi.
Ескерту. 14-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 , 2003.12.19 N 509 , 2007.06.19 N 264 , 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), 2010.11.23 N 354-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі), 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі), 2012.07.10 N 36-V (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
15-бап. Шыєарылым деректерi
1. Мерзiмдi басылымныѕ јрбiр шыєарылымында мынадай мјлiметтер болуєа тиiс:
1) бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ атауы;
2) бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ меншiк иесi;
3) бас редактордыѕ (редактордыѕ) тегi жјне аты-жґнi;
4) есепке ќою туралы кујлiктiѕ нґмiрi мен берiлген кїнi жјне оны берген органныѕ атауы;
5) басылымныѕ мерзiмдiлiгi;
6) бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ рет нґмiрi мен жарыќ кґрген кїні;
7) таралымы;
8) баспахананыѕ атауы, оныѕ мекен-жайы жјне редакцияныѕ мекен-жайы.
2. Бўќаралыќ аќпарат ќўралы эфирге јрбiр шыќќан сайын, ал їздiксiз хабар таратќан жаєдайда тјулiгiне кемiнде тґрт рет ґзiнiѕ атауын жариялап отыруєа мiндеттi.
Ескерту. 15-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 Заѕымен.
16-бап. Мерзiмдi басылымдардыѕ мiндеттi даналары мен
телерадиобаєдарламалардыѕ материалдарын саќтау
1. Мерзiмдi басылымдардыѕ мiндеттi тегiн даналарын, соныѕ iшiнде осы Заѕныѕ 12-бабына орай есепке ќоюдан босатылєандарын олар јзiрленген кїнi бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ меншiк иесi немесе оныѕ тапсыруы бойынша їшiншi тўлєа Ўлттыќ мемлекеттiк кiтап палатасына, Ўлттыќ кiтапханаєа, Ќазаќстан Республикасы Парламентiнiѕ кiтапханасына, ујкiлеттi органєа жiбередi.
2. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ (теле-, радиоарналардыѕ) редакциялары ґздерініѕ эфирге шыєарылєан теле-, радиобаєдарламаларыныѕ жазбаларын бiр ай бойы саќтауєа, сондай-аќ оларды ґздерiнiѕ эфирлiк жўмысыныѕ тiркеу журналында кґрсетуге жјне оны осы журналда соѕєы жазба жасалєан кезден бастап кемiнде бiр жыл саќтауєа мiндеттi. Тарихи немесе мјдени жаєынан ќўнды жазбалар ујкiлеттi орган айќындайтын тјртiппен саќталады.
Ескерту. 16-бап жаѕа редакцияда кґзделген - ЌР 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
4-тарау. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ
азаматтармен жјне ўйымдармен ќатынасы
17-бап. Авторлыќ туындылар мен хаттар
1. Редакция, интернет-ресурстыѕ меншік иесі пайдаланылатын зияткерлік меншік ќўќыєыныѕ объектілеріне ќўќыќтарды, оныѕ iшiнде зияткерлік меншiкке авторлыќ, сабаќтас жјне ґзге де ќўќыќтарды саќтауєа мiндеттi.
2. Оќырмандар хаттарын жариялау кезінде олардыѕ мјтінін ќысќартуєа жјне оныѕ мазмўныныѕ маєынасын бўрмаламай редакциялауєа жол беріледі.
3. Егер заѕда ґзгеше кґзделмесе, бўќаралыќ аќпарат ќўралы редакциясын ол ќабылдамай тастаєан материалды жариялауєа ешкімніѕ де міндеттеуге ќўќыєы жоќ.
Ескерту. 17-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2012.01.12 № 537-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейiн кїнтiзбелiк он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгiзiледi) Заѕымен.
18-бап. Ресми хабарлар
1. Мемлекеттік органдардыѕ ресми хабарлары бўќаралыќ аќпарат ќўралдарында Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актілеріне сјйкес орналастырылады.
2. Мемлекеттік органдар, бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґкілдеріне, олардыѕ меншік нысанына жјне кімге ќарайтынына ќарамастан, ґтініш жасаєан кезде, Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік ќўпиясы болып табылатынынан басќа аќпаратты теѕ шарттарда беруге міндетті.
2-1. Мемлекеттiк органдар мен ґзге де ўйымдар сўратылып отырєан аќпаратты ґтiнiш тїскен кїннен бастап їш кїннен кешiктiрмей беруге не беру мерзiмiн немесе беруден бас тарту себебiн кґрсете отырып жауабын беруге мiндеттi.
Ќосымша зерделеудi жјне тексерудi ќажет ететiн ґтiнiшке жауап ол келiп тїскен кїннен бастап бiр ай мерзiмнен кешiктiрiлмей берiлуге тиiс.
Бўќаралыќ аќпарат ќўралынан ќойылєан мјселелердi шешу ќўзыретiне кiрмейтiн мемлекеттiк органдарєа немесе ґзге де ўйымдарєа ґтiнiш келiп тїскен жаєдайда, осы ґтiнiш бес кїн мерзiмнен кешiктiрiлмей тиiстi органдарєа жiберiлiп, бўл туралы бўќаралыќ аќпарат ќўралына хабарлануєа тиiс.
3. Сўралып отырєан мјліметтерді беруден бас тартылуєа бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ґкілі мемлекеттік басќару органдары мен лауазымды адамдардыѕ азаматтар ќўќыєына ќысым жасайтын заѕсыз јрекеттеріне шаєым жасауєа арналєан заѕда кґзделген тјртіппен жоєары тўрєан органєа немесе лауазымды адамєа, не сотќа шаєым жасауы мїмкін.
Ескерту. 18-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 , 2009.02.06. N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
19-бап. Теріске шыєару ќўќыєы
1. Азамат немесе заѕды тўлєа ґзініѕ ар-намысына, ќадір-ќасиетіне жјне іскерлік беделіне нўќсан келтіретін мјліметтерді сот тјртібімен теріске шыєаруды талап етуге ќўќылы.
2. Егер азаматтыѕ немесе заѕды тўлєаныѕ ар-намысына, ќадір-ќасиетiне немесе iскерлiк беделiне нўќсан келтiретiн мјлiметтер бўќаралыќ аќпарат ќўралдарында таратылса, олар сол бўќаралыќ аќпарат ќўралдарында тегiн терiске шыєарылуєа тиiс.
Егер аталєан мјлiметтер ўйымнан шыќќан ќўжатта болєан жаєдайда, мўндай ќўжат алмастырылып немесе ќайтарылып алынып, бўл ќўжаттаєы мјлiметтердiѕ шындыќќа сјйкес келмейтiндiгi туралы адресатќа мiндеттi тїрде хабарлануєа тиiс.
Ґзге реттерде терiске шыєару тјртiбiн сот белгілейдi.
3. Азаматтыѕ немесе заѕды тўлєаныѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралында терiске шыєаруды не жауапты жариялау туралы талабы, егер бўќаралыќ аќпарат органы мўндай жарияланымнан бас тартса не бiр айдыѕ iшiнде жарияланым жасамаса, сондай-аќ ол таратылєан жаєдайда, сотта ќаралады.
4. Азаматќа немесе заѕды тўлєаєа ќатысты олардыѕ ар-намысына, адiр-ќасиетiне немесе iскерлiк беделіне нўќсан келтiретiн мјлiметтер таратылєан болса, олар мўндай мјлiметтердi терiске шыєарумен ќоса олардыѕ таратылуынан ґздерiне келтiрiлген залалдыѕ немесе моральдыќ зиянныѕ орнын толтыруды талап етуге ќўќылы.
Ескерту. 19-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
5-тарау. Журналистіѕ ќўќыќтары мен міндеттері
20-бап. Журналистiѕ ќўќыќтары
Журналистiѕ:
1) аќпаратты iздестiрудi жїзеге асыруєа, сўратуєа, алуєа жјне таратуєа;
2) мемлекеттiк органдарєа, барлыќ меншiк нысандарындаєы ўйымдарєа баруына жјне ґзiнiѕ ќызмет бабындаєы мiндеттерiн жїзеге асыруєа байланысты олардыѕ лауазымды адамдарыныѕ ќабылдауында болуєа, жабыќ шара ґткiзу туралы шешiм ќабылданєаннан басќа жаєдайда ґзiн тiркеген орган ґткiзетiн барлыќ шараларєа ќатысуєа;
3) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде тыйым салынєан жаєдайларды ќоспаєанда, жазбалар, соныѕ iшiнде оларды дыбыс-бейне техникасын, кино-фото тїсiру ќўралдарын пайдалана отырып жасауєа;
4) журналистiѕ кујлiгiн кґрсету арќылы дїлей апаттар болєан аудандарда, митингiлер мен демонстрацияларда, сондай-аќ ќоєамдыќ, топтыќ жјне жеке мїдделер мен наразылыќтарды ґзге де бiлдiру нысандарына ќатысуєа;
5) ќўжаттар мен материалдардыѕ мемлекеттік ќўпиялар болып табылатын мјлiметтерi бар їзiндiлерiн ќоспаєанда, олармен танысуєа рўќсат алуєа;
6) алынатын аќпараттыѕ дўрыстыєын тексеруге;
7) алынєан аќпараттыќ материалдарды тексеру кезiнде мамандарєа жїгiнуге;
8) ґзi дайындаєан хабарлар мен материалдарєа ќолын ќойып, шартты атын (бїркеншiк атын) кґрсетiп таратуєа;
9) материалдыѕ мазмўны редакциялыќ тїзетуден кейін журналистіѕ жеке сеніміне ќайшы келсе, оєан ґз ќолы ќойылып жариялануынан бас тартуєа;
10) авторлыќ жјне аќпарат кґздерiнiѕ ќўпиясы соттыѕ талап етуiмен жарияланєан жаєдайларды ќоспаєанда, бўл ќўпияларды саќтауєа ќўќыєы бар.
21-бап. Журналистiѕ мiндеттерi
Журналист:
1) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарын басшылыќќа ала отырып, ґзi шарттыќ ќатынастарда тўрєан бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ ќызмет баєдарламасын жїзеге асыруєа;
2) шындыќќа сјйкес келмейтiн аќпаратты таратпауєа;
3) аќпарат ўсынєан адамдардыѕ авторлыєын кґрсету туралы олар жасаєан ґтiнiштердi ќанаєаттандыруєа;
4) жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ заѕды ќўќыќтары мен мїдделерiн ќўрметтеуге;
4-1) алып тасталды - ЌР 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен;
5) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес ґзiне жїктелген ґзге де мiндеттердi орындауєа мiндеттi.
Ескерту. 21-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 , 2009.02.06. N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
6-тарау. Журналистерді аккредиттеу
Ескерту. 6-тараудыѕ таќырыбына ґзгеріс енгізілді - ЌР 2009.02.06 N 123-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
22-бап. Журналистердi аккредиттеу
1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары мемлекеттiк органдардыѕ, ќоєамдыќ бiрлестiктер мен ўйымдардыѕ келiсiмi бойынша олардыѕ жанында ґз журналистерiн аккредиттей алады.
2. Журналист аккредиттелген мемлекеттiк органдар, ќоєамдыќ бiрлестiктер мен ўйымдар оны ґткiзiлетiн отырыстар, кеѕестер жјне ґзге де шаралар жґнiнде оєан алдын ала хабарлауєа, стенограммалармен, хаттамалармен жјне ґзге де ќўжаттармен ќамтамасыз етуге мiндеттi.
3. Жабыќ шара ґткiзу туралы шешiм ќабылданєан жаєдайларды ќоспаєанда, аккредиттелген журналистiѕ ґзiн аккредиттеген мемлекеттiк органдар, ќоєамдыќ бiрлестiктер мен ўйымдар ґткiзетiн отырыстарєа, кеѕестерге жјне басќа да шараларєа ќатысуєа ќўќыєы бар.
4. Егер журналист аккредиттеу ережелерiн бўзса не ґзiн аккредиттеген мемлекеттiк органдардыѕ, ќоєамдыќ бiрлестiктер мен ўйымдардыѕ ар-намысы мен ќадiр-ќасиетiне нўќсан келтiретiн, шындыќќа сјйкес келмейтiн мјлiметтердi таратса, оныѕ аккредиттелуі кїшiн жоюы мїмкiн.
5. Алып тасталды - ЌР 2006.01.10 N 116 Заѕымен.
Ескерту. 22-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2006.01.10 N 116 (2006.01.01 бастап ќолданысќа енгiзiледi) Заѕымен.
23-бап. Ќазаќстан Республикасыныѕ бўќаралыќ аќпарат
ќўралдарын шет елдерде аккредиттеу
Егер халыќаралыќ шарттарда ґзгеше кґзделмесе, Ќазаќстан Республикасыныѕ бўќаралыќ аќпарат ќўралы иесiніѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ жјне ґздерi болєан елдердiѕ заѕдарында кґзделген тјртiппен басќа елдерде тiлшiлер ќосынын ашуєа, журналистердi аккредиттеуге ќўќыєы бар.
24-бап. Ќазаќстан Республикасындаєы шетел бўќаралыќ
аќпарат ќўралдары ґкiлдерiнiѕ ќызметi
1. Шетел бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґкiлдiктерiн жјне олардыѕ журналистерiн аккредиттеуді Ќазаќстан Республикасыныѕ Сыртќы iстер министрлiгi жїргiзедi.
2. Ќазаќстан Республикасында аккредиттелген шетел журналистерiніѕ жјне басќа да шетел бўќаралыќ аќпарат ќўралдары ґкiлдерiнiѕ ќўќыќтыќ жаєдайы мен кјсiптiк ќызметi Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарымен жјне Ќазаќстан Республикасы бекiткен халыќаралыќ шарттармен реттеледi.
3. Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясын жјне осы Заѕныѕ нормаларын бўзатын шетелдiк бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ґнiмiн таратуєа сот тјртiбiмен тыйым салынады, ал интернет-ресурстар болып табылатын шетелдік бўќаралыќ аќпарат ќўралдары їшін – Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында кґрсетілген интернет-ресурстарєа ќол жеткізуді тоќтата тўру кґзделеді.
Ескерту. 24-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181, 2012.01.12 № 537-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейiн кїнтiзбелiк он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгiзiледi) Заѕдарымен.
7-тарау. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары туралы
заѕдарды бўзу їшін жауапкершілік
25-бап. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары туралы заѕдарды
бўзу їшiн жауапкершiлiк негiздерi
1. Азаматтардыѕ немесе ўйымдардыѕ (мемлекеттiк органныѕ, азаматтардыѕ ќоєамдыќ, шыєармашылыќ, єылыми, дiни не ґзге де бiрлестiгiнiѕ жјне заѕды тўлєалардыѕ) ар-намысы мен ќадiр-ќасиетiне нўќсан келтiретiн, шындыќќа сјйкес келмейтiн мјлiметтердi тарату, бўќаралыќ аќпарат ќўралдары арќылы сотќа ыќпал жасау Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген жауаптылыќќа јкеп соєады.
2. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары туралы заѕдарды бўзу їшiн мемлекеттiк органдардыѕ жјне ґзге де ўйымдардыѕ оєан кiнјлi лауазымды адамдары, сондай-аќ бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ иесi, таратушысы, бас редакторы (редакторы), таратылєан хабарлар мен материалдардыѕ авторлары жауапты болады .
2-1. Бўќаралыќ аќпарат ќўралыныѕ меншiк иесi, бас редакторы (редакторы) Ќазаќстан Республикасыныѕ конституциялыќ ќўрылысын кїштеп ґзгертудi , оныѕ тўтастыєын бўзуды, мемлекет ќауiпсiздiгiне нўќсан келтiрудi , соєысты, јлеуметтiк, нјсiлдiк, ўлттыќ, дiни, тектiк-таптыќ жјне рулыќ артыќшылыќты , ќатыгездікті, зорлыќ пен порнографияны насихаттап , їгіттейтін хабарлар мен материалдарды таратќаны їшін, олардыѕ алынєан кґздеріне ќарамастан, Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актілерінде белгіленген жауаптылыќта болады.
3. Журналистiѕ заѕды кјсiптiк ќызметiне кедергi жасау Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген жауаптылыќќа јкеп соєады.
Ескерту. 25-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 , 2012.01.18 N 546-IV (алєашќы ресми жарияланєанынан кейін кїнтізбелік отыз кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі)Заѕдарымен.
26-бап. Шындыќќа сјйкес келмейтін мјліметтерді тарату
їшін жауапкершіліктен босатылатын реттер
Бўќаралыќ аќпарат ќўралында шындыќќа сјйкес келмейтін мјліметтерді таратќаны їшін:
1) егер бўл мјліметтер ресми хабарлар мен ќўжаттарда айтылєан болса;
2) егер олар жарнама жјне аќпарат агенттіктерінен немесе мемлекеттік органдардыѕ баспасґз ќызметінен алынса;
3) егер олар ґкілді органдар депутаттарыныѕ, мемлекеттік органдардыѕ, ўйымдардыѕ лауазымды адамдарыныѕ жјне азаматтардыѕ ресми сґйлеген сґздерініѕ сґзбе-сґз ќайталанып берілуі болса;
4) егер олар алдын ала жазылып алынбай эфирге шыєарылатын авторлыќ сґздерде не осы Заѕєа сјйкес редакциялауєа жатпайтын мјтіндерде айтылса;
5) егер бўл мјліметтер осы Заѕныѕ 18-бабына сјйкес міндетті хабарларда айтылса, бас редактор (редактор), сондай-аќ журналист жауапты болмайды.
Ескерту. 26-бапќа ґзгеріс енгізілді - ЌР 2001.05.03 N 181 Заѕымен.
Ќазаќстан Республикасыныѕ
Президенті